12.281
पराशर उवाच॥
कः कस्य चोपकुरुते कश्च कस्मै प्रयच्छति। प्राणी करोत्ययं कर्म सर्वमात्मार्थमात्मना ॥१२-२८१-१॥
गौरवेण परित्यक्तं निःस्नेहं परिवर्जयेत्। सोदर्यं भ्रातरमपि किमुतान्यं पृथग्जनम् ॥१२-२८१-२॥
विशिष्टस्य विशिष्टाच्च तुल्यौ दानप्रतिग्रहौ। तयोः पुण्यतरं दानं तद्द्विजस्य प्रयच्छतः ॥१२-२८१-३॥
न्यायागतं धनं वर्णैर्न्यायेनैव विवर्धितम्। संरक्ष्यं यत्नमास्थाय धर्मार्थमिति निश्चयः ॥१२-२८१-४॥
न धर्मार्थी नृशंसेन कर्मणा धनमर्जयेत्। शक्तितः सर्वकार्याणि कुर्यान्नर्द्धिमनुस्मरेत् ॥१२-२८१-५॥
अपो हि प्रयतः शीतास्तापिता ज्वलनेन वा। शक्तितोऽतिथये दत्त्वा क्षुधार्तायाश्नुते फलम् ॥१२-२८१-६॥
रन्तिदेवेन लोकेष्टा सिद्धिः प्राप्ता महात्मना। फलपत्रैरथो मूलैर्मुनीनर्चितवानसौ ॥१२-२८१-७॥
तैरेव फलपत्रैश्च स माठरमतोषयत्। तस्माल्लेभे परं स्थानं शैब्योऽपि पृथिवीपतिः ॥१२-२८१-८॥
देवतातिथिभृत्येभ्यः पितृभ्योऽथात्मनस्तथा। ऋणवाञ्जायते मर्त्यस्तस्मादनृणतां व्रजेत् ॥१२-२८१-९॥
स्वाध्यायेन महर्षिभ्यो देवेभ्यो यज्ञकर्मणा। पितृभ्यः श्राद्धदानेन नृणामभ्यर्चनेन च ॥१२-२८१-१०॥
वाचः शेषावहार्येण पालनेनात्मनोऽपि च। यथावद्भृत्यवर्गस्य चिकीर्षेद्धर्ममादितः ॥१२-२८१-११॥
प्रयत्नेन च संसिद्धा धनैरपि विवर्जिताः। सम्यग्घुत्वा हुतवहं मुनयः सिद्धिमागताः ॥१२-२८१-१२॥
विश्वामित्रस्य पुत्रत्वमृचीकतनयोऽगमत्। ऋग्भिः स्तुत्वा महाभागो देवान्वै यज्ञभागिनः ॥१२-२८१-१३॥
गतः शुक्रत्वमुशना देवदेवप्रसादनात्। देवीं स्तुत्वा तु गगने मोदते तेजसा वृतः ॥१२-२८१-१४॥
असितो देवलश्चैव तथा नारदपर्वतौ। कक्षीवाञ्जामदग्न्यश्च रामस्ताण्ड्यस्तथांशुमान् ॥१२-२८१-१५॥
वसिष्ठो जमदग्निश्च विश्वामित्रोऽत्रिरेव च। भरद्वाजो हरिश्मश्रुः कुण्डधारः श्रुतश्रवाः ॥१२-२८१-१६॥
एते महर्षयः स्तुत्वा विष्णुमृग्भिः समाहिताः। लेभिरे तपसा सिद्धिं प्रसादात्तस्य धीमतः ॥१२-२८१-१७॥
अनर्हाश्चार्हतां प्राप्ताः सन्तः स्तुत्वा तमेव ह। न तु वृद्धिमिहान्विच्छेत्कर्म कृत्वा जुगुप्सितम् ॥१२-२८१-१८॥
येऽर्था धर्मेण ते सत्या येऽधर्मेण धिगस्तु तान्। धर्मं वै शाश्वतं लोके न जह्याद्धनकाङ्क्षया ॥१२-२८१-१९॥
आहिताग्निर्हि धर्मात्मा यः स पुण्यकृदुत्तमः। वेदा हि सर्वे राजेन्द्र स्थितास्त्रिष्वग्निषु प्रभो ॥१२-२८१-२०॥
स चाप्यग्न्याहितो विप्रः क्रिया यस्य न हीयते। श्रेयो ह्यनाहिताग्नित्वमग्निहोत्रं न निष्क्रियम् ॥१२-२८१-२१॥
अग्निरात्मा च माता च पिता जनयिता तथा। गुरुश्च नरशार्दूल परिचर्या यथातथम् ॥१२-२८१-२२॥
मानं त्यक्त्वा यो नरो वृद्धसेवी; विद्वान्क्लीबः पश्यति प्रीतियोगात्। दाक्ष्येणाहीनो धर्मयुक्तो नदान्तो; लोकेऽस्मिन्वै पूज्यते सद्भिरार्यः ॥१२-२८१-२३॥
