13.086
तारकवधः
युधिष्ठिर उवाच॥
उक्ताः पितामहेनेह सुवर्णस्य विधानतः। विस्तरेण प्रदानस्य ये गुणाः श्रुतिलक्षणाः ॥१३-८६-१॥
यत्तु कारणमुत्पत्तेः सुवर्णस्येह कीर्तितम्। स कथं तारकः प्राप्तो निधनं तद्ब्रवीहि मे ॥१३-८६-२॥
उक्तः स देवतानां हि अवध्य इति पार्थिव। न च तस्येह ते मृत्युर्विस्तरेण प्रकीर्तितः ॥१३-८६-३॥
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं त्वत्तः कुरुकुलोद्वह। कार्त्स्न्येन तारकवधं परं कौतूहलं हि मे ॥१३-८६-४॥
भीष्म उवाच॥
विपन्नकृत्या राजेन्द्र देवता ऋषयस्तथा। कृत्तिकाश्चोदयामासुरपत्यभरणाय वै ॥१३-८६-५॥
न देवतानां काचिद्धि समर्था जातवेदसः। एकापि शक्ता तं गर्भं सन्धारयितुमोजसा ॥१३-८६-६॥
षण्णां तासां ततः प्रीतः पावको गर्भधारणात्। स्वेन तेजोविसर्गेण वीर्येण परमेण च ॥१३-८६-७॥
तास्तु षट्कृत्तिका गर्भं पुपुषुर्जातवेदसः। षट्सु वर्त्मसु तेजोऽग्नेः सकलं निहितं प्रभो ॥१३-८६-८॥
ततस्ता वर्धमानस्य कुमारस्य महात्मनः। तेजसाभिपरीताङ्ग्यो न क्वचिच्छर्म लेभिरे ॥१३-८६-९॥
ततस्तेजःपरीताङ्ग्यः सर्वाः काल उपस्थिते। समं गर्भं सुषुविरे कृत्तिकास्ता नरर्षभ ॥१३-८६-१०॥
ततस्तं षडधिष्ठानं गर्भमेकत्वमागतम्। पृथिवी प्रतिजग्राह कान्तीपुरसमीपतः ॥१३-८६-११॥
स गर्भो दिव्यसंस्थानो दीप्तिमान्पावकप्रभः। दिव्यं शरवणं प्राप्य ववृधे प्रियदर्शनः ॥१३-८६-१२॥
ददृशुः कृत्तिकास्तं तु बालं वह्निसमद्युतिम्। जातस्नेहाश्च सौहार्दात्पुपुषुः स्तन्यविस्रवैः ॥१३-८६-१३॥
अभवत्कार्त्तिकेयः स त्रैलोक्ये सचराचरे। स्कन्नत्वात्स्कन्दतां चाप गुहावासाद्गुहोऽभवत् ॥१३-८६-१४॥
ततो देवास्त्रयस्त्रिंशद्दिशश्च सदिगीश्वराः। रुद्रो धाता च विष्णुश्च यज्ञः पूषार्यमा भगः ॥१३-८६-१५॥
अंशो मित्रश्च साध्याश्च वसवो वासवोऽश्विनौ। आपो वायुर्नभश्चन्द्रो नक्षत्राणि ग्रहा रविः ॥१३-८६-१६॥
पृथग्भूतानि चान्यानि यानि देवार्पणानि वै। आजग्मुस्तत्र तं द्रष्टुं कुमारं ज्वलनात्मजम् ॥ ऋषयस्तुष्टुवुश्चैव गन्धर्वाश्च जगुस्तथा ॥१३-८६-१७॥
षडाननं कुमारं तं द्विषडक्षं द्विजप्रियम्। पीनांसं द्वादशभुजं पावकादित्यवर्चसम् ॥१३-८६-१८॥
शयानं शरगुल्मस्थं दृष्ट्वा देवाः सहर्षिभिः। लेभिरे परमं हर्षं मेनिरे चासुरं हतम् ॥१३-८६-१९॥
ततो देवाः प्रियाण्यस्य सर्व एव समाचरन्। क्रीडतः क्रीडनीयानि ददुः पक्षिगणांश्च ह ॥१३-८६-२०॥
सुपर्णोऽस्य ददौ पत्रं मयूरं चित्रबर्हिणम्। राक्षसाश्च ददुस्तस्मै वराहमहिषावुभौ ॥१३-८६-२१॥
कुक्कुटं चाग्निसङ्काशं प्रददौ वरुणः स्वयम्। चन्द्रमाः प्रददौ मेषमादित्यो रुचिरां प्रभाम् ॥१३-८६-२२॥
गवां माता च गा देवी ददौ शतसहस्रशः। छागमग्निर्गुणोपेतमिला पुष्पफलं बहु ॥१३-८६-२३॥
सुधन्वा शकटं चैव रथं चामितकूबरम्। वरुणो वारुणान्दिव्यान्भुजङ्गान्प्रददौ शुभान् ॥ सिंहान्सुरेन्द्रो व्याघ्रांश्च द्वीपिनोऽन्यांश्च दंष्ट्रिणः ॥१३-८६-२४॥
श्वापदांश्च बहून्घोरांश्छत्राणि विविधानि च। राक्षसासुरसङ्घाश्च येऽनुजग्मुस्तमीश्वरम् ॥१३-८६-२५॥
वर्धमानं तु तं दृष्ट्वा प्रार्थयामास तारकः। उपायैर्बहुभिर्हन्तुं नाशकच्चापि तं विभुम् ॥१३-८६-२६॥
सेनापत्येन तं देवाः पूजयित्वा गुहालयम्। शशंसुर्विप्रकारं तं तस्मै तारककारितम् ॥१३-८६-२७॥
स विवृद्धो महावीर्यो देवसेनापतिः प्रभुः। जघानामोघया शक्त्या दानवं तारकं गुहः ॥१३-८६-२८॥
तेन तस्मिन्कुमारेण क्रीडता निहतेऽसुरे। सुरेन्द्रः स्थापितो राज्ये देवानां पुनरीश्वरः ॥१३-८६-२९॥
स सेनापतिरेवाथ बभौ स्कन्दः प्रतापवान्। ईशो गोप्ता च देवानां प्रियकृच्छङ्करस्य च ॥१३-८६-३०॥
हिरण्यमूर्तिर्भगवानेष एव च पावकिः। सदा कुमारो देवानां सेनापत्यमवाप्तवान् ॥१३-८६-३१॥
तस्मात्सुवर्णं मङ्गल्यं रत्नमक्षय्यमुत्तमम्। सहजं कार्त्तिकेयस्य वह्नेस्तेजः परं मतम् ॥१३-८६-३२॥
एवं रामाय कौरव्य वसिष्ठोऽकथयत्पुरा। तस्मात्सुवर्णदानाय प्रयतस्व नराधिप ॥१३-८६-३३॥
रामः सुवर्णं दत्त्वा हि विमुक्तः सर्वकिल्बिषैः। त्रिविष्टपे महत्स्थानमवापासुलभं नरैः ॥१३-८६-३४॥
