12.201
युधिष्ठिर उवाच॥
के पूर्वमासन्पतयः प्रजानां भरतर्षभ। के चर्षयो महाभागा दिक्षु प्रत्येकशः स्मृताः ॥१२-२०१-१॥
भीष्म उवाच॥
श्रूयतां भरतश्रेष्ठ यन्मा त्वं परिपृच्छसि। प्रजानां पतयो ये स्म दिक्षु प्रत्येकशः स्मृताः ॥१२-२०१-२॥
एकः स्वयम्भूर्भगवानाद्यो ब्रह्मा सनातनः। ब्रह्मणः सप्त पुत्रा वै महात्मानः स्वयम्भुवः ॥१२-२०१-३॥
मरीचिरत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः। वसिष्ठश्च महाभागः सदृशा वै स्वयम्भुवा ॥१२-२०१-४॥
सप्त ब्रह्माण इत्येष पुराणे निश्चयो गतः। अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि सर्वानेव प्रजापतीन् ॥१२-२०१-५॥
अत्रिवंशसमुत्पन्नो ब्रह्मयोनिः सनातनः। प्राचीनबर्हिर्भगवांस्तस्मात्प्राचेतसो दश ॥१२-२०१-६॥
दशानां तनयस्त्वेको दक्षो नाम प्रजापतिः। तस्य द्वे नामनी लोके दक्षः क इति चोच्यते ॥१२-२०१-७॥
मरीचेः कश्यपः पुत्रस्तस्य द्वे नामनी श्रुते। अरिष्टनेमिरित्येकं कश्यपेत्यपरं विदुः ॥१२-२०१-८॥
अङ्गश्चैवौरसः श्रीमान्राजा भौमश्च वीर्यवान्। सहस्रं यश्च दिव्यानां युगानां पर्युपासिता ॥१२-२०१-९॥
अर्यमा चैव भगवान्ये चान्ये तनया विभो। एते प्रदेशाः कथिता भुवनानां प्रभावनाः ॥१२-२०१-१०॥
शशबिन्दोश्च भार्याणां सहस्राणि दशाच्युत। एकैकस्यां सहस्रं तु तनयानामभूत्तदा ॥१२-२०१-११॥
एवं शतसहस्राणां शतं तस्य महात्मनः। पुत्राणां न च ते कञ्चिदिच्छन्त्यन्यं प्रजापतिम् ॥१२-२०१-१२॥
प्रजामाचक्षते विप्राः पौराणीं शाशबिन्दवीम्। स वृष्णिवंशप्रभवो महान्वंशः प्रजापतेः ॥१२-२०१-१३॥
एते प्रजानां पतयः समुद्दिष्टा यशस्विनः। अतः परं प्रवक्ष्यामि देवांस्त्रिभुवनेश्वरान् ॥१२-२०१-१४॥
भगोंऽशश्चार्यमा चैव मित्रोऽथ वरुणस्तथा। सविता चैव धाता च विवस्वांश्च महाबलः ॥१२-२०१-१५॥
पूषा त्वष्टा तथैवेन्द्रो द्वादशो विष्णुरुच्यते। त एते द्वादशादित्याः कश्यपस्यात्मसम्भवाः ॥१२-२०१-१६॥
नासत्यश्चैव दस्रश्च स्मृतौ द्वावश्विनावपि। मार्ताण्डस्यात्मजावेतावष्टमस्य प्रजापतेः ॥१२-२०१-१७॥
त्वष्टुश्चैवात्मजः श्रीमान्विश्वरूपो महायशाः। अजैकपादहिर्बुध्न्यो विरूपाक्षोऽथ रैवतः ॥१२-२०१-१८॥
हरश्च बहुरूपश्च त्र्यम्बकश्च सुरेश्वरः। सावित्रश्च जयन्तश्च पिनाकी चापराजितः ॥ पूर्वमेव महाभागा वसवोऽष्टौ प्रकीर्तिताः ॥१२-२०१-१९॥
एत एवंविधा देवा मनोरेव प्रजापतेः। ते च पूर्वे सुराश्चेति द्विविधाः पितरः स्मृताः ॥१२-२०१-२०॥
शीलरूपरतास्त्वन्ये तथान्ये सिद्धसाध्ययोः। ऋभवो मरुतश्चैव देवानां चोदिता गणाः ॥१२-२०१-२१॥
एवमेते समाम्नाता विश्वेदेवास्तथाश्विनौ। आदित्याः क्षत्रियास्तेषां विशस्तु मरुतस्तथा ॥१२-२०१-२२॥
अश्विनौ तु मतौ शूद्रौ तपस्युग्रे समाहितौ। स्मृतास्त्वङ्गिरसो देवा ब्राह्मणा इति निश्चयः ॥१२-२०१-२३॥
इत्येतत्सर्वदेवानां चातुर्वर्ण्यं प्रकीर्तितम् ॥१२-२०१-२३॥
एतान्वै प्रातरुत्थाय देवान्यस्तु प्रकीर्तयेत्। स्वजादन्यकृताच्चैव सर्वपापात्प्रमुच्यते ॥१२-२०१-२४॥
यवक्रीतोऽथ रैभ्यश्च अर्वावसुपरावसू। औशिजश्चैव कक्षीवान्नलश्चाङ्गिरसः सुताः ॥१२-२०१-२५॥
ऋषेर्मेधातिथेः पुत्रः कण्वो बर्हिषदस्तथा। त्रैलोक्यभावनास्तात प्राच्यां सप्तर्षयस्तथा ॥१२-२०१-२६॥
उन्मुचो विमुचश्चैव स्वस्त्यात्रेयश्च वीर्यवान्। प्रमुचश्चेध्मवाहश्च भगवांश्च दृढव्रतः ॥१२-२०१-२७॥
मित्रावरुणयोः पुत्रस्तथागस्त्यः प्रतापवान्। एते ब्रह्मर्षयो नित्यमाश्रिता दक्षिणां दिशम् ॥१२-२०१-२८॥
रुषद्गुः कवषो धौम्यः परिव्याधश्च वीर्यवान्। एकतश्च द्वितश्चैव त्रितश्चैव महर्षयः ॥१२-२०१-२९॥
अत्रेः पुत्रश्च भगवांस्तथा सारस्वतः प्रभुः। एते नव महात्मानः पश्चिमामाश्रिता दिशम् ॥१२-२०१-३०॥
आत्रेयश्च वसिष्ठश्च कश्यपश्च महानृषिः। गौतमः सभरद्वाजो विश्वामित्रोऽथ कौशिकः ॥१२-२०१-३१॥
तथैव पुत्रो भगवानृचीकस्य महात्मनः। जमदग्निश्च सप्तैते उदीचीं दिशमाश्रिताः ॥१२-२०१-३२॥
एते प्रतिदिशं सर्वे कीर्तितास्तिग्मतेजसः। साक्षिभूता महात्मानो भुवनानां प्रभावनाः ॥१२-२०१-३३॥
एवमेते महात्मानः स्थिताः प्रत्येकशो दिशः। एतेषां कीर्तनं कृत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥१२-२०१-३४॥
यस्यां यस्यां दिशि ह्येते तां दिशं शरणं गतः। मुच्यते सर्वपापेभ्यः स्वस्तिमांश्च गृहान्व्रजेत् ॥१२-२०१-३५॥
